KARŞILIKSIZ ÇEK İŞLEMLERİ ÜZERİNE BİLGİLENDİRME

08-05-2019 15:51

 

KARŞILIKSIZ ÇEK İŞLEMLERİ ÜZERİNE BİLGİLENDİRME

2016 yılında 6728 sayılı Kanun ile 5941 sayılı Kanun'da çeşitli değişiklikler yapmış. Yapılan düzenleme ile karşılıksız çek keşide etmek fiilinin yaptırımı; adli para cezası olarak düzenlenmiştir.(Her ne kadar ekonomik suça ekonomik ceza dense bile) Karşılıksız çeki düzenleyenin nasıl hapisle karşılaşacağını özetlemek istiyorum.

Çekinizi vadesinde ödeyemediğinizde, çek alacaklısı icra işlemleri başlatarak; bankalara, borçlularınıza, iş yeri ve evlerinize giderek haciz işlemlerini yapıyor, hacze kabil mal ve alacak bulmuş ise satış işlemleri sonucunda alacağını tahsil ediyor veya etmeye çalışıyor. Bu olması gereken normal prosedür.

Çek ile ilgili olarak “karşılıksızdır” işlemi yapılmasına sebebiyet veren kişi hakkında, hamilin şikâyeti üzerine karşılıksız çek düzenleme suçu ile icra ceza mahkemesinde dava açılmaktadır. Şikayet süresi; çekin karşılıksız çıktığı günden başlayarak 3 aydır. Çekle ilgili olarak “karşılıksızdır” işlemi yapılmasına sebebiyet veren kişi hakkında; her bir çekle ilgili olarak, 1500 güne kadar adli para cezasına hükmolunur. Ancak, hükmedilecek adli para cezası; çek bedelinin karşılıksız kalan miktarı, çekin üzerinde yazılı bulunan düzenleme tarihine göre kanuni ibraz tarihinden itibaren işleyecek 3095 sayılı Kanun'a göre ticari işlerde temerrüt faizi oranı üzerinden hesaplanacak faizi ile takip ve yargılama gideri toplamından az olamaz.

Konuyu örneklersek; A kişisi, vadesi 15.03.2019 tutarı 152.030 TL olan çekini ödeyememiş ve alacaklı bankaların süresinde ibraz edilen her çek yaprağı için karşılığının bulunmaması halinde ödemekle yükümlü oldukları tutar olan 2.030 TL'yi tahsil etmiş, karşılıksız kalan 150.000 TL ile ilgili olarak, icra ceza mahkemesine şikayette bulunmuştur. Mahkeme sanığın 5 gün adli para cezası ile cezalandırılmasına, her bir günden 100 TL'den hesaplanarak sanığın 500 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına karar vermiş, (Burası çok önemlidir.) ancak kesilecek ceza karşılıksız kalan çek tutarından az olamayacağı için 150.000 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına karar vermiştir. Başvuru üzerine istinaf mahkemesi bu kararı onamıştır. Adli para cezasını gerektiren suçlarda; ilk derece mahkemelerinde verilen hükümlere ilişkin her türlü bölge adliye mahkemesi kararları temyiz edilemediği için, Yargıtay'a gitmekte mümkün değildir.

Bölge adliye mahkemesinin onama kararı üzerine Cumhuriyet Başsavcılığı, adli para cezasının 30 gün içinde ödenmesi gerektiğine ilişkin borçluya tebligat gönderir. Bu tutar 30 gün içinde ödenmez ise; hapis cezasına çevrilerek, esnaf cezaevine girecektir. Adli para cezasının hapis cezasına çevrilmesinde; 150.000 TL/günlük 100 TL=1500 gün hapis cezası uygulanacaktır. Bu durumda esnafın yaklaşık 4 yılı aşkın bir süre hapis yatması gerekmekle birlikte; tek adli para cezalarında hapis süresi 3 yıl ile sınırlandırıldığı için, esnaf 3 yıl hapse mahkum olacaktır. Ayrıca birden fazla hükümle adli para cezalarına mahkûmiyet halinde ise; bu süre 5 yılı geçemeyecektir. Yani, 1 karşılıksız çek için en fazla 3 yıl, 100 karşılıksız çek için en fazla 5 yıl hapis cezası verilebilecektir. 

 

RAHMİ ÇELİK

ODA DANIŞMANI